Yerli uçaklarda yorulma ve hasara tolerans Yerli uçaklarda yorulma ve hasara tolerans

Yerli uçaklarda yorulma ve hasara tolerans

Yerli uçaklarda yorulma ve hasara tolerans

14/06/2022 10:19

TUSAŞ, geliştirdiği uçakların güvenirliliğini, kabiliyetlerini her geçen gün artırdığı yorulma ve hasara tolerans analizleri, testleri ile güvence altına alıyor.
BU HABERİ
PAYLAŞ

TUSAŞ tarafından 2 ayda bir yayımlanan “TUSAŞ MAG” dergisinin 127. sayısında TUSAŞ’ın yorulma ve hasara tolerans analizleri ile ilgili bir yazıya yer veriliyor.

TUSAŞ MAG dergisinin 127. sayısına, mobil uygulamamızın dergi bölümünden ücretsiz olarak ulaşabilirsiniz.

Dergide yer alan “Uçaklarımızda Yorulma ve Hasara Tolerans” başlıklı yazıyı, takipçilerimize sunuyoruz:

UÇAKLARIMIZDA YORULMA VE HASARA TOLERANS

Şirketimiz, yaklaşık 20 yıl önce başlattığı özgün ürün serüveninde artık dünya devleriyle aynı kulvarda yer alıyor. Sadece bir ürün üretmekle kalmayıp, en iyisini üretmek için yola çıkan ve geldiği noktadaysa dünyanın en iyi 10 oyuncusundan biri olma iddiasını koruyan Şirketimiz, uçaklarımızın güvenirliliğini kabiliyetlerini her geçen gün artırdığı yorulma ve hasara tolerans analizleri, testleri ile güvence altına alıyor. Yazılan dokümanlarla ise gelecek nesillere büyük bir kaynak bırakıyor.

Şirketimiz, ürettiği özgün ürünlerle önce kendi topraklarımızda şimdi ise diğer ülkelerde adından söz ettiriyor. Türk Silahlı Kuvvetleri envanterinde uzun zamandır önemli görevler üstlenen yerli ve millî ürünlerimiz, diğer ülkelerin ilgisini kabiliyetlerinin yanı sıra kaliteli ve yüksek emniyetli oluşu ile çekiyor.

Bazen bir öğrenci pilotu taşıyan, sınırlarımızı koruyan, orman yangınlarında anında müdahale ederek doğaya sahip çıkan, manevraları, yüksek irtifaları, faydalı yükleri ve kabiliyetleriyle rakiplerinden sıyrılan özgün ürünlerimizin tasarım aşamalarından envanterdeki süreçlerinde dahi Şirketimizde büyük bir çalışma gerçekleştiriliyor. Hava araçlarımızın ve uydularımızın emniyetli, kaliteli ve zorlu görevlerin üstelerinden gelmeleri için birçok ekip sıkı bir disiplinle her detayı analiz ediyor, inceliyor, hesaplıyor ve testlerle tüm bilgileri doğruluyor.

Şirketimiz, özgün ürünlerimizin yorulma ve hasar toleranslarını ise ilgili Genel Müdür Yardımcılıklarımıza bağlı birimlerimizle hesaplıyor. Statik, yorulma ve hasar tolerans başmühendisliklerimizi kuran Şirketimiz bünyesinde tüm bu çalışmalar hava araçlarımıza özgün şekilde yürütülüyor.

Aynı ekip ile farklı ürünler

Uçak Genel Müdür Yardımcılığımıza bağlı Yapısal Analiz Müdürlüğümüzün çatısında yer alan Yorulma ve Hasara Tolerans Başmühendisliğimizde özgün ve modifikasyon yapılan ürünlere yönelik çalışmalar yapılıyor.

HÜRKUŞ, HÜRJET gibi millî ürünlerimizin yanı sıra modifikasyon projelerinde de görev yapan ekiplerimiz, yorulma ve hasara tolerans kapsamında gereksinimlerin belirlenmesi üzerinde çalışıyor ve ilk olarak bu gereksinimleri netleştiriyor. Proje grubunun uçağın ömrünü ve uçuş saatini aktardığı bilgiler değerlendirilerek, uçağın görevleri ve tipleri doğrultusunda uçuş senaryoları üretiliyor. Statik ve yük analiz gruplarının da dâhil olduğu süreç, analiz çalışmalarıyla devam ediyor. Sonrasında ise yorulma ve hasara tolerans ömürleri hesaplanan uçaklar için uygun yapısal muayene zaman ve aralıkları belirleniyor ve tüm bilgiler ilgili gruplarla paylaşılıyor. Çıktılar, analizler, sertifikasyona yönelik raporlar hazırlanıyor. Uçuşa elverişlilik ve sertifikasyon ekiplerine teknik destek verilirken, bu analizler testlerle doğrulanıp değerlendiriliyor. Tam boy uçak ya da komponent seviyesinde yapılan testlerle süreç devam ediyor.

Süreç teslimat sonrasında Uçak Yapısal Bütünlük Programı (ASIP) kapsamında uçağın yapısal ömrünün takibiyle sürdürülüyor. Uçak üzerine sensörler yerleştirilerek elde edilen veriler belirli uçuş parametreleriyle birlikte kaydediliyor. Uçak üzerine sensörler yerleştirilerek elde edilen veriler belirli uçuş parametreleriyle birlikte kaydediliyor. Bu veriler yük grubuyla birlikte değerlendiriliyor. Yeterli veri toplandıktan sonra ilgili analizler buna göre güncelleniyor. Böylece floya özel bakım süreçleri uçuş emniyeti ve maliyet açısından optimize edilebilmiş oluyor.

HÜRJET için çalışmalar tam gaz devam

Sürekliliği olan bu yorulma ve hasar toleransı tespitlerinde teslimat sonrasında Şirketimizin sözleşme kapsamında belirlediği zaman aralığında flo takibi devam ediyor. Yapısal ömür uzatımı programlarına yönelik süreçler de, toplanan flo verileri dikkate alınarak, ilerleyen aşamalarda değerlendirilebiliyor. Uçağın ömrünü uzatmak için limitleri belirlenen ve değişmesi gereken parçaların tespitini anında yapan ekiplerimiz, HÜRJET’in yorulma ve hasara tolerans gereksinimlere uygun olarak analiz etmek ve doğrulamak için hız kesmeden çalışıyorlar.

İlk olarak HÜRKUŞ’un tam boy yorulma testleriyle birlikte bu kabiliyetini de önemli ölçüde geliştiren Şirketimiz, servis ömrü fazla olan ürünleriyle güvenirliliğini ispat ederken, şimdi ise tüm bu bilgilerin dokümanlarını hazırlayarak, Türkiye’ye büyük bir hazine bırakıyor